Rock & Roll & Write

Leestijd: 8 minuten | Geschreven door Eduard van Buggenum

Stel je voor. Het is mei 2017. Bij een spellenavond in de speciaalzaak om de hoek glij je uit over een meeple en maak je een harde smak, waardoor je je bewustzijn verliest. Als je wakker wordt, krijg je te horen dat je maar liefst twee jaar in een coma hebt gelegen. Maar gelukkig: je mankeert niets. Om dit bizarre ongeluk zo snel mogelijk te verwerken, keer je de volgende dag terug naar de plaats waar het allemaal is gebeurd. Je stapt de drempel van de spellenwinkel over, kijkt eens goed om je heen naar de dozen die staan uitgestald en het eerste dat je denkt is.

Wat is de deal met al die Roll & Write-spellen?

Want als er in de spellenwereld één genre is dat de afgelopen twee jaar is ontploft, dan is het namelijk wel Roll & Write. Wat zijn Roll & Write-spellen? Heel simpel. Spellen waarbij je een x aantal dobbelstenen werpt en het resultaat van je worp, of het nou kruisjes, resultaten of cijfers zijn, op een speciaal blaadje noteert. Dobbel- en krabbelspel zou een goede Nederlandse term ervoor zijn, maar zoals wel vaker wordt bij Roll & Write de Engelse spelterm hier in Nederland direct overgenomen.

Maar waar komt deze huidige Roll & Write-revolutie vandaan?

Een korte geschiedenis:

Vroegâh, voordat dobbelstenen mooi vierkant waren, gebruikten zieners en spelers knokkelbeentjes om te werpen en het lot te laten bepalen. Deze protodobbelstenen werden omstreeks 5000 voor Christus al gebruikt in Mesopotamië. Op een dag was er een ijverige dobbelaar die de knokkelbeentjes vijlde tot een mooie kubus met zes zijden. In het oude Egypte zijn dergelijke dobbelstenen ook al gevonden, daterend van 3000 voor Christus. We weten van opgravingen en teksten dat bordspellen spelen een favoriet tijdverdrijf van de Egyptenaren was. Ook weten we dat zij in diezelfde tijd een bijzonder geschikt schrijfoppervlak hadden uitgevonden van de stengels van de papyrusplant.

Dobbelstenen en papier waren dus beide aanwezig. Maar hoe slim en spelverslaafd de Egyptenaren ook waren, het dobbelen en krabbelen bleven twee aparte terreinen. Sterker nog. Het zou nog een kleine 5000 jaar duren voordat de eerste Roll & Write het levenslicht zag.

De stamvader van allemaal: Yahtzee

Het verhaal gaat dat een onbekend Canadees koppel dit dobbelspel bedacht en met hun vrienden op hun jacht speelden. De verschillende scoremogelijkheden werden vooraf op een blaadje gepresenteerd, waarmee het een makkelijk te leren en verspreiden spel was. Ze noemden het Yacht of The Yacht Game. De speelgoedverkoper E.S. Lowe zag er wel brood in en vroeg het patent aan, waarbij ergens in dit proces The Yacht Game is veranderd in Yahtzee.

Hele generaties zijn sindsdien met dit spel opgegroeid en velen kennen het plezier van dobbelen en krabbelen alleen van Yahtzee. Gedurende zestig jaar heeft het in zijn eentje dan ook het gehele Roll & Write–genre met succes vervuld totdat de bordspelgoden er genoeg van hadden.

Rustig aan Yahtzee, misschien is het tijd om andere Roll & Writes ook wat tijd in de spotlights te gunnen!

Oké, het bestaan van bordspelgoden is tot op heden nog niet bewezen, maar feit is dus dat de afgelopen jaren er langzaamaan meer spellen in dit genre zijn verschenen (waarbij vooral de laatste twee jaar deze spellen niet zijn aan te slepen) en een precieze verklaring over de enorme toename aan Roll & Write-titels van de afgelopen jaren is er niet. Als we naar onze eigen catalogus kijken, verschenen bij 999 Games de afgelopen twee jaar vijf Roll & Write-titels tegenover twee titels in de 25 jaar daarvoor.

Maar laat ik toch een poging wagen om de plotselinge populariteit van deze spellen te verklaren.

Allereerst is er de toegankelijkheid van de spellen. De spelregels van het gros van de Roll & Write-spellen kun je in 1 minuutje leren, uitzonderingen daargelaten, maar daar kom ik straks op terug. Ook de spelonderdelen zijn enorm rechttoe, rechtaan: pen, papier, dobbelstenen, niemand verder nog vragen? Mooi.

Neem bijvoorbeeld Keer op Keer. Doodsimpel, maar het blijft nooit bij één spelletje.

Dobbelstenen kiezen
Velden aankruisen
Kolommen en kleuren tellen
Nog een potje?

Bij mijn vrienden die normaal nauwelijks een spel aanraken, doen deze spellen het ook verrassend goed. Vergelijk het met de Sudoku's waar de mensheid begin deze eeuw helemaal warm voor liep. Een beetje puzzelen zonder al te veel hoeven na te denken, is heerlijk ontspannend.

Een ander ding dat opvalt is dat veel van de huidige Roll & Write-spellen veel meer interactie tussen de spelers hebben dan voorheen. Yahtzee, hoe fijn ook door zijn eenvoud, bestond vooral uit dobbelen en dan weer wachten totdat je aan de beurt bent. Tegenwoordig geldt het resultaat van de dobbelstenen vaak voor alle spelers of moet je als dobbelaar goed nadenken over welke stenen je kiest en overlaat voor de rest. Minder wachten, meer schrijven dus.

Een derde verklaring voor de stortvloed aan nieuwe Roll & Write's is heel simpel: het is een rage. Want ook in de wereld van bordspellen ontkom je niet aan trends en Roll & Write is momenteel nou eenmaal hét ding. Veel bekende speltitels krijgen een Roll & Write-variant, die vaak niet minder leuk zijn dan het origineel. Het Catan Dobbelspel bestond al een tijdje en is een enig tussendoortje. Ook Patchwork Doodle is inmiddels bijna net zo geliefd als z'n grote broer.

Misschien gaat deze rage straks wel weer over, liggen de dobbelstenen stof te vergaren in de kast en zijn spellen met zandlopers erin, om maar iets te noemen, niet aan te slepen. Het kan verkeren. Toch verwacht ik dit niet, simpelweg omdat het merendeel van de Roll & Write's echt heel erg leuk en al maanden favoriet bij ons thuis zijn.

Een ander signaal dat hier op wijst, vinden we bij onze oosterburen bij de verkiezing van het Kennerspiel des Jahres, oftewel het beste expertspel van het jaar. Waar deze categorie doorgaans gereserveerd is voor lange, zware spellen, zagen we er in 2018 heel brutaal een Roll & Write tussen staan: Ganz Schön Clever, door ons uitgegeven als Clever. Deze dobbelsensatie van ontwerper Wolfgang Warsch brengt dan ook de nodige strategie in het genre. Als je Clever (of zijn jongere broertje Dobbel zo Clever) speelt, weet je dat je in tegenstelling tot veel andere Roll & Write’s je eerste potje nodig hebt om de spelregels en tactieken rustig uit te vogelen, maar dat er daarna een uitdagende en bijzonder verslavende dobbelpuzzel op je ligt te wachten. Sinds het verschijnen proberen dobbelaars en masse de juiste tactiek en zo hoog mogelijke score bij Clever en Dobbel zo Clever te halen. De solovariant is hiermee minstens zo populair.

Nee, voorlopig wijst het er op dat de Roll & Write-hype nog wel wat jaartjes meegaat.

Ben je benieuwd geworden naar Clever of wil je eens een nieuwe strategie uitproberen?

Je kunt hier op onze website een digitaal potje spelen.


Over de schrijver

Hoi! Ik ben Eduard, 33 jaar oud uit Amsterdam. Starend in mijn goedgevulde spellenkist, een essentieel onderdeel van ieder gelukkig huishouden, zag ik het licht en maakte een carrièreswitch naar de wereld van bordspellen. Sinds de zomer van 2018 werk ik daarom op de marketingafdeling van 999 games. Dat had ik veel eerder moeten doen.

Bekijk ook alle andere blogs!