Er was eens, in een spellendoos hier heel ver vandaan, een pion.

Leestijd: 9 minuten | Geschreven door Eduard van Buggenum

Waarom leg je een spel op tafel? Is het nou voor de gezelligheid, de strategische uitdaging, de spanning of juist ontspanning? Of is het een combinatie van al deze factoren?

Of, misschien speel je spellen wel voor het verhaal? Nee toch, welk verhaal dan? Het verhaal van een kip die een worm eet. Of bedoel je die ene thriller van de 5 bananen en de bel die maar niet werd geluid? Dat is helemaal geen verhaal!

Daar heb je gelijk in, stem in mijn hoofd, maar het kan je niet ontgaan zijn dat in veel bordspellen van de afgelopen jaren het verhaal een belangrijkere rol speelt of soms zelfs centraal staat. We nemen er geen genoegen meer mee om bij een worp van 7 in een potje Catan de struikrover te verplaatsen en wat graan te stelen. Nee, we willen nu ook de intrinsieke motivatie van deze beste man weten. Heeft hij soms het verkeerde pad gekozen omdat zijn vader nooit thuis was? Steelt hij juist graan omdat hij hoopt zijn lievelingsknuffel terug te vinden die hij ooit in een graanveld is verloren?

Zeker in Europese spellen was een verhaal vrijwel geheel afwezig

Storytelling Leuke Verhalende Speelkaart

Ik overdrijf, maar verhalende spellen zijn wel degelijk een opvallende trend. Zeker in Europese spellen was een verhaal, afgezien van wat tekst op de achterkant van de doos en af en toe een stapeltje gebeurteniskaarten, vrijwel geheel afwezig. In Amerika pakten ze dit anders aan. Vanuit een rijke geschiedenis van Role Playing Games stond al veel vaker het verhaal centraal. In Europa daarentegen was lang het spelmechanisme leidend en het thema, laat staan het verhaal, nauwelijks in het spel verweven.

I’ve got a story to tell

Maar zoals een winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur al zei: “The times they are a-changin’.” Waar je in het dagelijks leven door marketeers doodgegooid wordt met het toverwoord storytelling, is dit bij bordspellen niet anders. Uitbreidingen op spellen komen niet zelden met een scenarioboek (zie bijvoorbeeld: Catan: De Legende van de Veroveraars) en van veel spellen verschijnt er een Legacy-variant, waarbij het speelmateriaal gedurende het verhaal over meerdere speelsessies verandert (zie bijvoorbeeld Machi Koro Legacy). Maar dit zijn nog spellen waarbij het verhaal onderdeel is van de beleving. Een flink aantal spellen is onlangs verschenen waarbij het verhaal het spel ís. Zo ook bij 999 Games.

Een paar voorbeelden uit onze eigen collectie:

Adventure Games

We keren terug naar de vroege jaren ’90. Een zorgeloze tijd waarin de muur was gevallen, het economisch voor de wind ging en ik als kleine man ongestoord Point & Click Adventures kon spelen op de computer, een state of the art Commodore Amiga. Spellen als King’s Quest of The Secret of Monkey Island waren stuk voor stuk geweldig. Een goed verhaal, en dan lekker rondklikken met de muis met het doel voorwerpen te verzamelen en met elkaar te combineren om verder te komen. Enige nadeel van deze spellen was dat je soms wekenlang vastzat. Hoe kon ik nou weten dat je de rubberen kip moest gebruiken op de katrol om naar de overkant te komen? In een tijd vóór internet zat er niets anders op dan alle mogelijke opties uitproberen. Ja, je kon een tijdschrift kopen waar alle antwoorden in stonden, maar mijn geringe zakgeld ging al op aan kikkertjes en dinostickers.

Konijnenhokken Gezellig Dobbelspel Voor Jong En Oud

Dit klassieke concept is nu dus vertaald naar een analoog bordspel. De spellenontwerpers Phil Walker-Harding en Matthew Dunstan is het zowaar gelukt om van deze klassieke Point & Click-Adventures een gestroomlijnde kartonnen variant te maken. In de Adventure Games ontdek je in je eentje of met je vrienden het verhaal. Waarbij je voorwerpen (kleine kaarten) vindt en die met elkaar kunt combineren of kunt gebruiken in de omgeving (grote kaarten) waar je bent. Op alle kaarten staan nummers, zet deze achter elkaar, zoek dit gecombineerde nummer op in het Avonturenboek en voilà, het verhaal gaat verder. Hoe het zich ontwikkelt, ligt dan ook volledig in jullie handen.

Er zijn tot nu toe twee Adventure Games verschenen, Het Gevang en Monochrome Inc. Beide spellen bestaan uit drie hoofdstukken, waar je ongeveer 90 minuten zoet mee bent. En als je vast zit, hoef je niet weken te wachten en zelfs niet het internet op. Er staat een lijstje met tips achterin het spelregelboekje. Wat een weelde.

Breinbreker Monochrome Inc. Super Leuk Spel
Spannende Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Leerzaam

Adventure by Book

Van de ene Adventure naar de andere. Een beter voorbeeld van ‘verhalende spellen’ dan de Adventure by Book-reeks zul je niet gauw vinden. Het spel komt niet in een doos, maar in een boek. Het boek ís het spel.

Het idee van een spelboek is niet nieuw. In de vorige eeuw bestond het idee al dat je een verhaal leest en in de huid kruipt van de hoofdpersoon. Om de zoveel tijd kom je voor een keuze en op basis van jouw keuze moet je naar een bepaalde pagina gaan. Met name in de jaren ‘70 en ‘80 waren dit soort boeken populair. De Adventure by Book-serie heeft dit genre nu nieuw leven ingeblazen, maar in deze spellenreeks zijn het geen romans maar stripboeken of graphic novels, zo je wilt. Je begint met lezen en na een paar plaatjes krijg je de optie om het pad te kiezen dat je wilt. In de afbeelding zitten cijfers verstopt die corresponderen met de plaatjes in het boek.

Door dit gebruik van plaatjes zijn er twee grote voordelen ten opzichte van de klassieke variant: er zijn veel meer verschillende wegen mogelijk en het leent zich beter om puzzels aan het verhaal toe te voegen. Hierdoor moet de lezer geregeld goed zijn best doen om de best mogelijke uitkomst te behalen. In de boeken Gevangen en Ridders kun je op basis van de verkeerde keuzes zelfs levenspunten verliezen, waardoor het noodlot toeslaat.

door het grote aantal keuzes en wegen die je kunt bewandelen, zijn deze boeken uitstekend geschikt om vaker te kunnen spelen

Jouw keuzes bepalen dus het avontuur en door het grote aantal keuzes en wegen die je kunt bewandelen, zijn deze boeken uitstekend geschikt om vaker te kunnen spelen. Niet alleen zijn er verschillende eindes mogelijk, ook vind je een lijst met losse prestaties die je kunt behalen. Vaak zul je pas na een keer of drie spelen voor het eerst het einde bereiken en zelfs dan heb je nog lang niet alles gezien.

Er zijn inmiddels vier verschillende delen uit de Adventure by Book-serie uitgekomen, elk met een unieke schrijver/ontwerper en illustrator. De boeken De 4 mysteries van Sherlock Holmes, Gevangen en Ridders zijn solitair te spelen, waarbij de laatste twee (en dan met name Gevangen) geschikt zijn voor een wat oudere doelgroep.

Spannende Ridders Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Leerzaam
Spannende Gevangen Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Leerzaam
Spannende Sherlock Holmes Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Leerzaam

Van alle Adventure by Books is De Schatzoekers van de Kuala-Archipel zonder twijfel het meest innovatief. Door een uniek concept is deze namelijk coöperatief te spelen. In de kartonnen omslag zitten een landkaart en vier boekjes die elk corresponderen met de held waarmee gespeeld wordt. De boekjes lijken identiek, maar elke Schatzoeker heeft zijn eigen speciale vaardigheid waarmee hij net iets meer of minder ziet dan de rest. Zo kan Sarah met dieren praten die wellicht onmisbare tips geven en kan Kik door zijn kracht muren doorbreken. Als jij en je medeschatzoekers goed samenwerken, vind je zoveel mogelijk schatten. Na vijf dagen lever je de buit in en krijg je geld waarmee je weer uitrusting kunt kopen om in jullie volgende avontuur voorheen onbegaanbare wegen in te slaan. De Kuala-Archipel is groot en er liggen talloze schatten verstopt. Ook hier geldt dus dat het meerdere potjes zal duren voordat je ze allemaal hebt gevonden.

Spannende De Schatzoekers Van De Kuala-Archipel Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Ontwikkeling
Spannende De Schatzoekers Van De Kuala-Archipel Adventure By Book Boeken Als Spel Breinbreker Leerzaam

Chronicles of Crime

Eén van mijn favoriete spellen van de afgelopen jaren was het niet in het Nederlands verschenen Sherlock Holmes: Consulting Detective. Hierin probeer je als team van speurneusstagiaires naast Sherlock in zo min mogelijk stappen tien zaken op te lossen waarna meneer Holmes je er fijntjes op wijst hoe hij het antwoord in een paar stappen al doorhad.

Sherlock Holmes heeft sindsdien als inspiratie gediend voor een aantal andere spellen, waaronder het vorig jaar verschenen Chronicles of Crime. Mocht je het niet kennen, een korte introductie: je speelt Chronicles of Crime met een app waar je QR-codes scant om locaties te bezoeken, bewijsstukken controleert en met verdachten praat. Ook kun je met de app in 3D speuren naar bewijsmateriaal op de plaats delict. Elke scan kost tijd en hoe minder tijd je nodig hebt om de zaak op te lossen, hoe beter je scoort.

Chronicles Of Crime Breinbreker Coöperatief Spel Sherlock Holmes Gratis App Grensverleggend

Het spel bevat meerdere scenario’s, waarbij sommige een doorlopend verhaal vormen. Wees wel gewaarschuwd, sommige zaken zijn behoorlijk grimmig en niet per se geschikt om met jongere kinderen te spelen. Onlangs is ook de uitbreiding Noir verschenen, waar je in de huid kruipt van Sam Spader, een Private Detective in het Los Angeles van de jaren ’50. Zelf heb ik deze bij het schrijven van dit blog nog niet kunnen spelen, maar ik kan niet wachten om mij een ware Humphrey Bogart te wanen.


De tijd zal ons leren of spellen met een verhaal een blijvertje zijn of dat we over een paar jaar alleen nog maar abstracte spellen spelen. Zelf denk ik het eerste, de liefde voor verhalen zit ons immers in het bloed. En zeker nu de kwaliteit van de verhalen alleen maar omhoog gaat, bijvoorbeeld doordat spelontwikkelaars beroepsschrijvers inhuren in plaats van zelf in de pen te klimmen, worden deze spellen alleen maar beter.

En hoewel een verhaal onherroepelijk ooit afgelopen is en de verrassing van een spel daarmee weg is, krijg je er flink wat extra beleving en verdieping voor terug.

Adventure-pakket met gratis probeerboekje!

Het avontuur begint hier. Met dit Storytelling spellenpakket duik je in de wereld van spellen met een verhaal.

€ 49,98

€ 39,98

Meer informatie

Leerzaam Leuk Spellenpakket Met Toffe Breinbrekers

Over de schrijver

Hoi! Ik ben Eduard, 33 jaar oud uit Amsterdam. Starend in mijn goedgevulde spellenkist, een essentieel onderdeel van ieder gelukkig huishouden, zag ik het licht en maakte een carrièreswitch naar de wereld van bordspellen. Sinds de zomer van 2018 werk ik daarom op de marketingafdeling van 999 games. Dat had ik veel eerder moeten doen.

Bekijk ook alle andere blogs!